Ogród Wolności - wolność, liberalizm, libertarianizm

Start

Artykuły

John Locke

Liberalizm - Liberalizm obyczajowy

Autor: Piotr Patucha

23.11.2007.

Żywot Locka

John Locke urodził się w 1632 roku w Wrington nieopodal Bristolu. Ojciec Johna, który był wiejskim adwokatem zadbał o wszechstronną edukację syna. Do 12 roku życia John kształcony był w domu, a następnie w Westminster School. W wieku 20 lat rozpoczął studia w Christ Church w Oksfordzie, które ukończył z tytułem magistra i bakałarza. W roku 59 został członkiem Christ Church, gdzie wykładał grekę, retorykę oraz filozofię moralną. Na studiach uczono go średniowiecznej filozofii scholastycznej, której - jak twierdził – nie lubił. Dzięki prywatnym lekturom zapoznał się z poglądami Des Cartesa, od którego zaczerpnął pomysł, iż nawet kwestie filozoficzne można przedstawić jasno i przejrzyście. Swe zainteresowania fizyką i chemią rozwijał w kręgu przyjaciół Roberta Boyla[1]. Równolegle studiował medycynę - w roku 1674 uzyskał dyplom medyczny oraz prawo praktykowania.

Wszystko wskazywało na to, że Locke bez reszty poświęci się pracy akademickiej oraz studiom medycznym, jednak los chciał inaczej. Już w 1665 roku zostaje wciągnięty w wir spraw politycznych i wraz Sir Walterem Vanem udaje się w misję dyplomatyczną do Brandenburgii. Pełni tam rolę sekretarza, by dwa lata później powrócić do kraju i wstąpić na służbę u lorda Ashleya, który osadza Locka na stanowisku sekretarza zarządzającego dobrami kościelnymi. W 1673 r. zostaje mianowany sekretarzem rady handlu i plantacji.

W jakiś czas później Ashley traci swoje wpływy, a Locke zostaje zmuszony do powrotu na Oksford. W 1675 wyrusza do Francji, gdzie poznaje zwolenników oraz przeciwników kartezjanizmu; ma również okazję zapoznać się z filozofią Gassendiego[2], z którą sympatyzuje. W 1680 roku powraca na służbę do Ashleya, który zaangażował się w spisek przeciwko królowi Jakubowi II. Zagrożony Locke chroni się pod pseudonimem w Holandii i dopiero po zakończeniu Rewolucji Wspaniałej powraca do Anglii, gdzie w przeciągu krótkiego czasu pisze cztery Listy o Tolerancji oraz Dwa Traktaty o Rządzie Obywatelskim.

Rewolucja Wspaniała lub też Chwalebna[3] była umotywowana żądaniami angielskiej burżuazji skierowanymi na ograniczenia władzy królewskiej i wprowadzeniu w Anglii ustroju parlamentarnego. Przeciwnikiem rewolucji był król Jakub II, który chciał przywrócenia w Anglii katolicyzmu oraz wprowadzenia rządów absolutystycznych. Zbuntowana burżuazja poprosiła o pomoc Wilmelma Orańskiego, który powróciwszy do Anglii poślubił Marię Stuart i wraz z nią objął angielski tron; uchwalił również Deklarację praw, które ograniczały władzę królewską. Locke solidaryzował się z rewolucjonistami i dał temu uczuciu upust w postaci swoich wymierzonych przeciwko monarchii tekstów. W 1691 wycofał się z życia publicznego do Oates w Essex, gdzie został podjęty przez rodzinę Masham. Lady Masham była córką Ralpha Cudwortha, platonika z Cambridge[4]. Locke zmarł na jej kolanach w roku 1704, w czasie gdy czytała mu psalmy.

Liberalizm Locka

Liberalizm rodził się w sytuacjach kryzysowych. Zawsze był przeciwny monarchii absolutnej i wspomagał lub też uzasadniał przewrót dążący do osłabienia władzy króla na rzecz parlamentu oraz interesów klasy średniej(burżuazji). Liberalizm angielski pojawił się jako odpowiedź na monarchię absolutną oraz katolicyzm. Stanowił on teoretyczne usprawiedliwienie dla Wspaniałej - bo bezkrwawej – Rewolucji, która odebrała tron Stuartom i ofiarowała go Wilhelmowi Orańskiemu. We Francji liberalizm stanowił teoretyczną przeciwwagę dla zwolenników władzy Burbonów. Krwawa rewolta doprowadziła do zniesienia systemu feudalnego i zastąpienia go kapitalistycznym, a ustrój monarchiczny republikańskim. W rzeczy samej, liberalizm francuski - 100 lat młodszy od angielskiego - był również wyrazicielem interesów burżuazji.

Locke nazywany jest ojcem liberalizmu z powodu swoich poglądów na władzę państwo oraz sprawy społeczeństwa. Był przeciwnikiem monarchii oraz nierówności społecznych i zwolennikiem zrównania statusu wszystkich obywateli wobec prawa. W swym „Pierwszym Traktacie” Locke sprzeciwił się poglądom Sir Roberta Filmera zawartym w książce zatytułowanej „Patriarcha”. Autor zawarł w niej koncepcję boskiego prawa królów do władzy. Filmer dowodził, że już w raju Bóg obdarzył królewską władzą Adama, która była przekazywana jego potomkom, aż do czasów współczesnych. Locke ostro skrytykował ten pogląd zauważając, że nie ma żadnych materialnych dowodów na to, jakoby Adam i jego następcy znajdowali się w posiadaniu władzy królewskiej. Krytycznie ustosunkował się również do poglądu, wedle którego ludzie z natury nie są równi. Locke uderzył w tę koncepcję, bowiem była ona teoretyczną podstawą dla monarchicznych tendencji oraz podziału społeczeństwa na ludzi uprzywilejowanych i pozbawionych jakichkolwiek praw.

Lockowska wizja państwa jako organizmu społecznego, w którym każdy obywatel, dzięki pracy własnych rąk, może na równych prawach rozwijać swoje życiowe interesy oraz wieść godziwy żywot stanowiła teoretyczny i w swej istocie rewolucyjny fundament dla przyszłych koncepcji państwowych. Locke usprawiedliwiał powstanie państwa odwołując się do wyimaginowanego stanu wojny, gdzie każdy z kimś walczy, a suma wszystkich cierpień i niepowodzeń przekraczała sumę potencjalnych zysków. Był przekonany, że aby zagwarantować spokojne i dostatnie życie obywateli, trzeba utworzyć organ, który chroniłby ich interesy. W zakres jurysdykcji owej "agencji bezpieczeństwa" miały wchodzić ochrona życia, zdrowia, własność prywatnej oraz zabezpieczenie dotrzymywania zawieranych umów. Oczywiście wizja Locka, tj. wizja ukonstytuowania państwa w formie przejścia ze stanu wojny do stanu pokoju, jest sensowna o tyle, o ile zgodzimy się, że pokazywała ona pewien mechanizm psychologiczny, który może skłaniać jednostki do praworządności oraz szacunku dla wspomnianych wartości. Tego rodzaju nastawienie jest opłacalne nie tylko w skali państwa, bowiem opłaca się ono również w relacjach małżeńskich i sąsiedzkich. W tamtych czasach koncepcja państwa jako organizacji przezwyciężajacej stan wojny była dobrym punktem wyjścia dla filozofii przyznającej jednostkom większą ilość swobód ekonomicznych, politycznych i obyczajowych.

Napisz komentarz

Nick:

E-mail:

Strona www:

Tytuł:

UBBCode:

Proszę wpisać kod antyspamowy widoczny na obrazku.

Komentarze

Dodaj nowy

Szukaj

wow power leveling - .warcraft Power Leveling

|2010-08-27 03:50:38

I think world of warcraft gold and wow power leveling or flyff penya or replica sunglasses

Odpowiedz | Cytuj

« poprzedni artykuł		następny artykuł »

Wstecz

Poezja Ogrodu

Spotkanie

Nie spóźnię się nawet
nawet jeśli nie przyjdziesz
trawa usycha łamie się
pod naciskiem mojego bucika

Czytaj całość
Hasło dnia

Jeżeli 51% społeczeństwa chce zabić pozostałe 49%, to nie jestem demokratą.
Leszek Kołakowski

Czytaj całość

Malarstwo

Gustave Moreau

Był wizjonerem, władcą snów i poezji. Żył i kochał prawdziwie, tworzył dzieła, które wyprzedzały jego epokę. Sztuka jego była czysta, lekka, nieskalana powszedniością i szarością życia doczesnego. Inspirowana była poezją, barwą zadumy oraz konturem nieokreślonej przyszłości. Uprawiał bowiem Moreau sztukę dla sztuki, a dziełem jego życia było przekształcenie własnego domu w muzeum malarstwa symbolicznego.

Czytaj całość

Z kraju

W Gdańsku powstanie najdokładniejszy zegar świata

Już wkrótce w Gdańsku powstanie najdoskonalszy czasomierz świata. Jego mechanizm będzie działał w oparciu o impulsy wysyłane z pulsarów - gwiazd neutronowych, które promieniują z niespotykaną regularnością. Eksperci nie mają wątpliwości, że zegar pulsarowy, który znajdzie się w kościele św. Katarzyny w Gdańsku, będzie dużo bardziej precyzyjny niż mechaniczne urządzenia do pomiaru czasu, z których ludzkość korzystała do tej pory. Nad budową pierwszego tego typu zegara na świecie będzie pracował zespół złożony ze specjalistów...

Czytaj całość

UWAGA!

Strona wyświetla się nieprawidłowo?

Uwaga! Strona może się wyświetlać nieprawidłowo w przeglądarkach Internet Explorer 6, 7, 8. Zalecane są przeglądarki: Mozilla Firefox i Opera (w każdej wersji). Pliki instalacyjne można pobrać tutaj: