Ogród Wolności - wolność, liberalizm, libertarianizm

Start

Konserwatyzm i jego sługi

Liberalizm - Konserwatyzm

Autor: Michał Starowieyski

24.12.2009.

Jedną z lepszych charakterystyk liberalizmu, z którymi miałem okazję się spotkać, jest ta którą przedstawił August Friedrich von Hayek w tekście zatytułowanym „Why I am not a conservative.” Autor utożsamiał postawę liberalną z odwagą w reformowaniu stosunków społecznych, a dokładniej relacji, jakie zachodzą pomiędzy państwem i obywatelami. W przeciwieństwie do liberalizmu, konserwatyzm kojarzył z niechęcią wobec zmian, która podszyta była tchórzem wobec wszelakich nowości, począwszy od równouprawnienia kobiet, a skończywszy na poszerzaniu przywilejów i praw mniejszościom światopoglądowym, seksualnym, etnicznym, etc.

To prawda, że śmiałe, innowatorskie plany na przyszłość snuć mogą jedynie ludzie obdarzeni odwagą, a czynnikiem hamującym rozwój wolności obywatelskich są szwadrony konserwatyzmu. Warto jednak wyjaśnić, z jakich powodów konserwatyści wszelakich zmian się obawiają. Ich strach można pojąć jedynie wtedy, gdy uświadomimy sobie, które to grupy interesów najbardziej łakną nieustającego status quo. Wymienić wystarczy chociażby niektórych przedstawicieli inteligencji albo ugrupowania polityczne, które czerpały niebagatelne zyski z uciskania przedstawicieli klasy robotniczej oraz klasy średniej. Strach zatem dobrze uzasadniony, bo obliczony na ochronę własnych interesów.

Teoretyczne podstawy konserwatyzmu europejskiej znajdujemy u Platona oraz jego naśladowców, w tym Ojców Kościoła, a jego renesans w doktrynach Immanuela Kanta oraz jego epigonów - m.in. neokantystów, którzy rozwijali filozofię wartości (czyli platońskich idei).

Polityczna doktryna Platona inspirowana była ustrojem spartańskim oraz ustrojem państwa egipskiego. Od Spartan zaczerpnął wzór idealnego państwa, natomiast od afrykańskich guru – naczelny dogmat konserwatyzmu, tj. zakaz wprowadzania jakichkolwiek zmian, które mogłyby uszczuplić zyski kasty panującej lub wpłynąć na poprawę sytuacji ludu.

Platon uzasadniał ten pomysł twierdząc, iż jego wymarzone, kastowe państwo, to najpiękniejsza z możliwych do pomyślenia idea, której urzeczywistnienia spodziewał się w Syrakuzach, na dworze tyrana Dionizosa (wybór kandydata nieprzypadkowy). Wszelkie odstępstwa od założonego ideału miały być ganione, jako próby zniszczenia znakomicie urządzonego państwa. Oczywiście doskonałość owego platońskiego państwa wyrażać miała się w zagwarantowaniu dożywotniej władzy kapłanom "Prawdy" oraz pozbawieniu przywilejów i praw wyborczych obywateli. Z pierwszego powodu, polityczna doktryna platonizmu wspaniale koresponduje z szeroko pojętym sekciarstwem, z drugiego - z faszyzmem.

Sekciarstwo platonizmu uwydatniło się w metafizyce Platona, który wyprzątając z Panteonu dawnych bogów, na ich miejsce wprowadził „wieczne idee”. Idee dobra, sprawiedliwości i męstwa miały odtąd wskazywać kierunek rozwoju duchowego obywateli. Zgodnie ze słowami Orwella, że „wszystkie zwierzęta są równe, ale niektóre równiejsze”, to, co dla plebsu było dyrektywą i obowiązkiem, dla rządzących było jedynie parawanem, za którym skrywać mogli swoje interesy oraz zbrodnicze zamysły.

W telewizyjnym cyklu pt. „O co pytają nas wielcy filozofowie?” Leszek Kołakowski skwitował polityczne zamysły Ateńczyka w słowach; „platońskie państwo to koszmarny pomysł i nikt nie chciałby w takim państwie mieszkać.” Nikt, prócz… Immanuela Kanta – sprośnego dewota (lizał się z księdzem), który całe życie spędził w Królewcu, drapując się na oświeceniowego pogromcę metafizyki. Można by pomyśleć, że okres Oświecenia sprzyjał demaskowaniu oszustów, kłamliwej metafizyki oraz promocji nowoczesnych form ustrojowych.

Jak na ironię, wybitny realista, Franz Brentano, dorobek twórczy Kanta zakwalifikował do prozy o charakterze mistycznym (sic!). Trafna opinia Brentany znajduje odbicie nie tylko w wierszach, w których „pogromca metafizyki” modli się do „Boga, który wszystko przenika”, lecz i również w "Krytyce Czystego Rozumu". W swym opus magnum wielki Kant pochwala teorię idei oraz platońską utopię. Odnośnie teorii form wypowiada myśl, iż jest ona tworem normatywnym, który umożliwia sprawowanie władzy nad umysłami, następnie staje w obronie państwa idealnego, sugerując, iż jest to bardzo dobry pomysł, który… wymaga jedynie drobnego retuszu i rozwinięcia. Czyżby chodziło o to, aby każdy władca miał udział w ideach?

Jak widać dwaj czołowi myśliciele Europy okazali się sługusami konserwy. Pierwszy położył podwaliny pod konserwatyzm Kościoła Katolickiego oraz znacząco wpłynął na twórców XX-wiecznych totalitaryzmów, drugiemu udało się przekonać czytelników, iż linia platońska jest w jakiś sposób opłacalna. Ich czytelnicy powinni uwzględnić ten punkt widzenia… W moim mniemaniu obaj zasługują na to, czego są warci: powinni trafić do filozoficznego lamusa z plakietką „Sługi Konserwatyzmu”.

Napisz komentarz

Nick:

E-mail:

Strona www:

Tytuł:

UBBCode:

Proszę wpisać kod antyspamowy widoczny na obrazku.

Komentarze

Dodaj nowy

Szukaj

Wstecz

Poezja Ogrodu

Luka w czasie

wszystkie krzywe rzeczy
są takie piękne
bo są naturalne
i dlatego taką estymą
cieszą się rzeczy proste

Czytaj całość

Hasło dnia

Sztuka jest arystokratyczna do szpiku kości, jak książę krwi. Jest zaprzeczeniem równości i uwielbieniem wyższości. Jest sprawą talentu, czy geniuszu, czyli nadrzędności, wybitności, jedyności.

Witold Gombrowicz

Czytaj całość

Dobra książka

Umysł w zalotach

Co łączy pawi ogon z piórem poety lub kreatywność altannika z potencją twórczą dadaisty? Dlaczego mężczyźni piszą sonety, szkicują akty, brylują dowcipem i wymyślają filozoficzne koncepcje? Co sprawia, że wydatkujemy spore zasoby energii oraz czasu na rzeczy, które z punktu widzenia doboru naturalnego nie przynoszą ze sobą żadnego pożytku dla przetrwania?
Czytaj całość

Malarstwo

Gustave Moreau

Był wizjonerem, władcą snów i poezji. Żył i kochał prawdziwie, tworzył dzieła, które wyprzedzały jego epokę. Sztuka jego była czysta, lekka, nieskalana powszedniością i szarością życia doczesnego. Inspirowana była poezją, barwą zadumy oraz konturem nieokreślonej przyszłości. Uprawiał bowiem Moreau sztukę dla sztuki, a dziełem jego życia było przekształcenie własnego domu w muzeum malarstwa symbolicznego.

Czytaj całość

Słowo redaktora

Liberalizm się opłaca

Klasa kreatywna, która jest głównym motorem ekonomicznego, naukowego i kulturowego postępu, a zatem klasa biznesmenów, polityków, naukowców, designerów i artystów, rozwija swój potencjał i równocześnie wpuszcza do społeczności życiodajne soki nowatorskich reform w miejscach, które charakteryzują się liberalnym podejściem w kwestiach równouprawnienia płci, wolności słowa oraz szeroko pojętej swobody obyczajowej. Szuka także wyrafinowanych rozrywek. Kto nie odczuwa ekscytacji na myśl o Las Vegas, Nowym Jorku i Londynie? Kto nie chciałby zaszaleć...

Czytaj całość

"Odbicia" - Zbigniew Adamczyk

Pan i pani i kolej

- Wiesz, kochanie – zwrócił się do pani po powrocie – że kasjerka odjęła mi dziesięć procent od ceny biletu?

- To chyba jasne – pani wrócił dobry humor – przecież musiała wcześniej wypisać bilet, wydrukować, podać. Za pracę należy się zapłata.

- Masz rację, kochanie. Poszedłbym jeszcze dalej – pan wpadł w ten sam ton – jeśli pociąg ma opóźnienie, pasażerowie, powinni dopłacić do biletu, bo obsługa pracuje dłużej, więc należy się jej dodatek za nadgodziny.

- Aby się pasażerowie zbytnio nie niecierpliwili oczekując na pociąg – pani przyszedł do głowy rewelacyjny pomysł – niech posprzątają dworzec. Nie będą złośliwie brudzić.

Czytaj całość

Muzyka "Ogrodu Wolności" - Foreigner

Wiadomości ze świata

Zaszła w ciążę dzięki posągowi płodności

Pochodząca ze Stanów Zjednoczonych Rachel Taylor twierdzi, że zaszła w ciążę dzięki posągom płodności. Kobieta przez 3 lata bezskutecznie starała się o dziecko i zaczynała powoli tracić nadzieję. Po tym jak „zawierzyła się” statuom płodności, jej problem zniknął jak ręką odjął. Rachel Taylor i jej mąż Jon byli podłamani, kiedy kolejne próby poczęcia dziecka nie przynosiły rezultatów. Coraz bardziej bezsilni wydawali się także lekarze wyspecjalizowani w leczeniu niepłodności. Wtedy zdesperowana Amerykanka skorzystała z porady, którą znalazła w Internecie. Mieszkanka New Jersey wyczytała, że wiele kobiet, które miały problem z zajściem w ciążę, rozwiązało swój problem dzięki statuom płodności.

Czytaj całość

Z kraju

W Gdańsku powstanie najdokładniejszy zegar świata

Już wkrótce w Gdańsku powstanie najdoskonalszy czasomierz świata. Jego mechanizm będzie działał w oparciu o impulsy wysyłane z pulsarów - gwiazd neutronowych, które promieniują z niespotykaną regularnością. Eksperci nie mają wątpliwości, że zegar pulsarowy, który znajdzie się w kościele św. Katarzyny w Gdańsku, będzie dużo bardziej precyzyjny niż mechaniczne urządzenia do pomiaru czasu, z których ludzkość korzystała do tej pory. Nad budową pierwszego tego typu zegara na świecie będzie pracował zespół złożony ze specjalistów...

Czytaj całość

UWAGA!

Strona wyświetla się nieprawidłowo?

Uwaga! Strona może się wyświetlać nieprawidłowo w przeglądarkach Internet Explorer 6, 7, 8. Zalecane są przeglądarki: Mozilla Firefox i Opera (w każdej wersji). Pliki instalacyjne można pobrać tutaj:

Mozilla Firefox (kliknij tutaj) - Firefox dzięki ponad 6000 dodatków umożliwia Ci dopasowanie go dokładnie do Twoich potrzeb.

Opera (kliknij tutaj) - Najszybsza przeglądarka na świecie Opera 10.53.

Czytaj całość

Najnowsze linki

Choose language

Statystyka

Użytkownicy: 696
Nowości: 402
Adresy stron: 195
gości: 554776

Gościmy

Odwiedza nas 15 gości

3.22 Copyright (C) 2007 Alain Georgette / Copyright (C) 2006 Frantisek Hliva. All rights reserved."

Słowo redaktora

"Odbicia" - Zbigniew Adamczyk

Muzyka "Ogrodu Wolności" - Foreigner

Wiadomości ze świata

Z kraju

UWAGA!

Najnowsze linki

WYSZUKIWARKA

Choose language

Statystyka

Gościmy

Logowanie

Popularne

Nowości

Archiwum